Poëzie op straat

Een vreemde gedachte is het eigenlijk: mensen die de pennevruchten van beroemde dichters met voeten treden. En toch gebeurt het. Letterlijk. Dagelijks lopen duizenden over woorden zonder acht te slaan op de boodschap van de schrijver, verzonken in gedachten en zich niet bewust van het gegeven dat je zo bijdraagt aan het in de vergetelheid raken van poëzie. Want poëzie slijt wanneer het in de vorm van dichtstenen onder de mensen wordt gebracht.

Leeuwarden, de hoofdstad van Friesland, kent sinds het afscheid van burgemeester John te Loo, veertien jaar geleden, een heuse poëzieroute. Inmiddels ligt overal in de binnenstad de schrijfkunst op straat, zesendertig gedichten in totaal. Zowel oud als nieuw werk komt aan bod.

Ik maakte kennis met dit verschijnsel toen ik op weg was naar de kapper en het laatste stukje moest lopen. Net voor de Vrouwenpoortsbrug stuitte ik op een gedicht van Willem Frederik Hermans, las de eerste regel in spiegelbeeld en deed terstond een stap opzij, opdat ik er langs kon lopen. Ik reageerde zonder na te denken, keerde om en bleef een paar passen voor de dichtsteen staan, misschien wel met opzet in de weg van mensen die mij haastig voorbij gingen en over de gedachten van een groot schrijver heen hun pad vervolgden. Op zo’n moment lopen de rillingen je over de rug. Het leven kent al zo weinig respect. Wie haalt het in godsnaam in z’n hoofd om juist daar, en op talloze andere gedichtonlogische plekken, poëzie te verstenen en deze zodoende over te leveren aan de voetstappen van de massa, die tegenwoordig niet meer weet hoe krachtig en fragiel poëzie kan zijn?

De nationale gedichtendag van dit jaar, welke plaatshad op donderdag 25 januari, stond in het teken van stilte en eenvoud. Hoewel poëzie zoveel meer is dan stilte en eenvoud alleen, zegt het thema hoe met dichtkunst om te gaan. De organisatie vroeg om rust en concentratie. Onvermijdelijke stilte wanneer de betekenis van een gedicht onzegbaar is. Een gedicht zegt niets zolang het met voeten getreden wordt.

De dichtstenen van Gerard Reve en Ida Gerhardt zijn in verband met werkzaamheden tijdelijk verwijderd. De website van de poëzieroute (www.poezieroute.nl) meldt echter weinig hoopvol dat ‘in het Leeuwarder plaveisel nog genoeg plekken resteren waar de poëzie als ondergrond kan dienen.’ Als men mij ooit vraagt, hoop ik dat ze met een donker achterafsteegje komen.

26 januari 2007 · Categorie: blog